Các trường đại học Việt Nam trong tương lai cần và phải tự chủ hơn rất nhiều so với trước đây. Sự Tự chủ đại học là chủ đề cốt lõi trong cải cách hệ thống giáo dục đại học tại Việt Nam và cũng sẽ đóng một vai trò quan trọng trong Luật giáo dục đại học mới.

Tại buổi gặp gỡ Alumni-Talk "Ý nghĩa của Tự chủ đại học tại Đức và Việt Nam" do DAAD tổ chức ngày 5 tháng 3 vừa qua, Chủ tịch Hội đồng hiệu trưởng các trường đại học Đức, ông GS TS Horst Hippler đã làm rõ Tự chủ đại học ở Đức được hiểu và thực hiện như thế nào. Tuy chịu sự giám sát của các cơ quan hữu quan nhà nước (tức của các Bang) nhưng các trường đại học độc lập về pháp lý, tài chính, nhân sự và tổ chức. Các trường có cơ cấu tổ chức độc lập về pháp lý, hoạt động với ngân sách được cấp, tự quyết về nhân sự bao gồm cả bổ nhiệm ban lãnh đạo trường và tự quyết định những nội dung giảng dạy và nghiên cứu.

Tại Đức ngân sách nhà nước được cấp phù hợp là một điều kiện cơ bản để các trường có thể hoạt động tự chủ và tự do trong nghiên cứu của mình.

Từ cuối năm 2016 trường Đại học Bách khoa Hà Nội đã được Chính phủ cho phép hoạt động tự chủ hoàn toàn. Hiệu trưởng, PGS TS Hoàng Minh Sơn đã giới thiệu về những ảnh hưởng của tự chủ tới trường. Qua đó trường ĐHBK được tự quyết định về số lượng tuyển sinh, chương trình học, các chương trình hợp tác quốc tế hay ở phạm vi nhất định được quyền tự xác định học phí. Tuy nhiên quyền tự chủ còn hạn chế về cơ cấu tổ chức và nhân sự.

Một khác biệt lớn so với quan niệm Tự chủ đại học của Đức là các trường đại học tự chủ Việt Nam cần phải tự tạo nguồn tài chính cho mình, tức họ "tự chủ về mặt tài chính". Điều này dẫn đến việc hạn chế trong các quyết định, nhất là khi các quyết định đi kèm với nguồn thu ngân sách cho trường. Do đó GS TS Hippler nói các trường đại học Việt Nam tự cung tự cấp nhiều hơn tự chủ.

Mặc dù có nhiều quan điểm trái ngược trong buổi thảo luận rất sôi nổi, mọi người đã thống nhất với nhận xét là các trường đại học Việt Nam đang được tự do hơn và bớt sự quản lý của nhà nước. Bởi chỉ như vậy nghiên cứu và sáng tạo mới có thể phát triển.